Het verschil tussen mandarijn, clementine en satsuma

Mandarijn is de familienaam, clementine en satsuma zijn variëteiten

Mandarijn is in de winkel eigenlijk een verzamelterm. Botanisch gezien vallen clementine en satsuma allebei onder de mandarijnen (Citrus reticulata en kruisingen daarvan), maar in de schappen wordt met "mandarijn" meestal een los ras bedoeld dat niet als clementine of satsuma is aangeduid. Elke clementine is dus een soort mandarijn, terwijl niet elke mandarijn een clementine is.

De clementine zelf is een kruising tussen een mandarijn en een bittere sinaasappel, ontdekt begin twintigste eeuw in Algerije door pater Clément Rodier, naar wie de vrucht is vernoemd. De satsuma is een ouder Japans mandarijnras dat al eeuwenlang wordt geteeld en zijn naam dankt aan de Japanse provincie Satsuma.

Pitten: het duidelijkste onderscheid bij het eten

Wie er snel achter wil komen welke vrucht op tafel ligt, telt het aantal pitten. Een clementine bevat vrijwel nooit pitten; dat is precies de reden waarom dit ras zo populair is bij kinderen en in lunchboxen. Een satsuma heeft doorgaans geen of hooguit een enkele pit. Een gewone mandarijn daarentegen bevat vaak meerdere pitten per vrucht, soms wel vijf tot tien.

Dit verschil ontstaat doordat clementines en satsuma's grotendeels parthenocarp zijn: ze zetten vrucht zonder dat volledige bevruchting nodig is, waardoor er weinig tot geen zaad wordt gevormd. Reguliere mandarijnrassen zijn daarin minder consequent.

Schil: kleur, dikte en hoe makkelijk hij loslaat

De schil van een clementine is diep, feloranje van kleur en zit strak om de vrucht. De satsuma heeft een lichtere, oranjegele schil die opvallend los om het vruchtvlees zit; u kunt hem met een paar bewegingen met de hand pellen, zonder mes. Bij een gewone mandarijn varieert de schilkleur van geelachtig oranje tot dieper oranje, en de schil is doorgaans iets dikker en hobbeliger dan die van een clementine.

De losse schil van de satsuma is meteen ook de reden dat deze vrucht kwetsbaarder is in transport en bewaring: hij kneust sneller dan een strak omhulde clementine.

Zoetheid en sap: niet elke kleine citrusvrucht smaakt hetzelfde

Clementines staan bekend als de zoetste van de drie, met relatief weinig zuur en een stevige, sappige structuur. Satsuma's zijn vaak nog sappiger dan clementines, maar hebben daarbij ook meer zuurgraad, wat een frissere, iets minder eendimensionaal zoete smaak geeft. Gewone mandarijnen lopen qua smaak uiteen: sommige rassen zijn zoet en aromatisch, andere juist zuurder, met meer variatie tussen partijen dan bij de twee andere types.

Omdat de clementine minder sappig is dan de satsuma maar wel zoeter, is de keuze vaak een kwestie van voorkeur: wilt u een compacte, zoete hap zonder gedoe met pitten, dan valt de keuze op clementine; zoekt u iets sappigers met een fris tintje, dan is satsuma de betere optie.

Seizoen: wanneer liggen ze in de winkel?

Satsuma's zijn van de drie meestal het eerst verkrijgbaar. De oogst uit Spanje en Marokko begint doorgaans in oktober en loopt door tot in januari, waarmee de satsuma de opening vormt van het citrusseizoen. Mandarijnen en clementines volgen kort daarna en hebben hun hoogseizoen van ongeveer november tot en met februari, met in sommige jaren aanvoer die doorloopt tot in maart.

In de zomermaanden is het aanbod van alle drie beperkt tot schaars; wat er dan ligt, komt doorgaans van verder weg en is minder op smaak. Voor de beste kwaliteit koopt u deze vruchten dus in de wintermaanden.

Waaraan herkent u ze snel in de winkel?

Let op deze combinatie van kenmerken: - Clementine: strakke, feloranje schil, geen pitten, compact en stevig, opvallend zoet. - Satsuma: lichtere schil die makkelijk loslaat, weinig tot geen pitten, sappig met wat meer zuur. - Mandarijn (overig): wisselende schilkleur en -dikte, regelmatig meerdere pitten, meer variatie in smaak per partij.

Heeft u twijfel, dan is de schil de snelste test: laat hij zich met de hand in een paar stukken lostrekken zonder aan het vruchtvlees vast te blijven zitten, dan heeft u waarschijnlijk een satsuma of clementine te pakken. Blijft de schil hardnekkig vastzitten en moet u met een nagel of mesje werken, dan is de kans groot dat het een gewone mandarijn is. Voor wie meer citrusvruchten wil vergelijken is ook het verschil tussen pomelo en grapefruit een goed startpunt.