Granaatappel openen en de pitjes eruit halen zonder knoeien

Wat is een granaatappel precies?

Een granaatappel is een ronde vrucht van ongeveer 8 tot 12 centimeter doorsnee, met een stevige, leerachtige schil in kleuren van dieprood tot geelbruin. Binnenin zit geen vruchtvlees zoals bij een appel of peer, maar honderden kleine, sappige pitjes (arils) die in compartimenten liggen, gescheiden door een wit, bitter vlies. Elk pitje bevat een klein, hard zaadje van een paar millimeter dat u meestal gewoon meekauwt.

De smaak van de pitjes varieert van zoet tot uitgesproken zuur, afhankelijk van het ras en de herkomst. Spaanse granaatappels zijn doorgaans zoeter en wat kleiner, met een minder felrode, eerder geelbruine schil. Turkse granaatappels zijn vaak groter en zuurder van smaak.

Herkomst en seizoen

De granaatappel is afkomstig uit het gebied van het huidige Iran, waar de vrucht al zo'n vijfduizend jaar geleden werd geteeld. Van daaruit verspreidde de plant zich naar Pakistan, Egypte, Marokko en later, via Spaanse kolonisten, naar Amerika. In Nederland wordt de granaatappel niet commercieel geteeld; alle exemplaren in de winkel zijn import.

Het seizoen loopt vrijwel het hele jaar door, maar met een duidelijke wisseling van herkomstland. Van juli tot en met januari komen de vruchten vooral uit Spanje, Turkije, Israël en Iran. Van januari tot in juni neemt Peru de aanvoer over. Voor de Nederlandse markt betekent dit dat granaatappels het hele jaar verkrijgbaar zijn, met de grootste keuze en beste prijzen in het najaar.

Hoe herkent u een rijpe granaatappel?

Een rijpe granaatappel voelt zwaar aan voor zijn formaat: dat wijst op veel sap in de pitjes. De schil moet strak gespannen staan, niet week of ingedeukt zijn, en mag lichte hoekige facetten vertonen — dat komt doordat de pitjes vanbinnen tegen de schil drukken. Een dofferе, wat gebarsten schil is geen probleem zolang de vrucht zelf stevig aanvoelt; barsten ontstaan vaak juist doordat de vrucht rijp en vol sap is.

Een granaatappel rijpt na de pluk niet meer merkbaar na, dus koop hem klaar voor gebruik. Ongeschild is de vrucht op een koele, droge plek enkele weken houdbaar, in de koelkast zelfs één tot twee maanden.

Granaatappel openen zonder overal vlekken te maken

Het sap van een granaatappel kleurt hardnekkig, dus werk bij voorkeur boven een kom met water. Twee methoden werken goed.

De eerste is de waterbak-methode: snijd de granaatappel doormidden en houd een helft ondersteboven boven een kom met water. Klop met de bolle kant van een lepel stevig op de schil, zodat de pitjes loskomen en naar beneden vallen. De witte vliesjes drijven boven op het water en zijn eenvoudig weg te scheppen; de pitjes zinken naar de bodem. Giet daarna het water af door een zeef.

De tweede methode is direct uitpersen: rol de hele granaatappel eerst even stevig over het aanrecht om de pitjes los te maken, snijd hem doormidden en pers de helften met de hand uit boven een kom, net zoals bij een sinaasappel. Zo vangt u zowel de losse pitjes als het sap op, wat handig is als u het sap apart wilt gebruiken.

Wat eet u wel en niet van de granaatappel?

De rode pitjes, inclusief het kleine zaadje erin, zijn volledig eetbaar. Het witte vlies dat de compartimenten scheidt, is dat niet: het smaakt bitter en wordt daarom altijd verwijderd. De schil zelf is te hard en te bitter om te eten en gaat bij de voorbereiding weg.

Omdat de pitjes stevig blijven bij verhitting, kunt u ze zowel rauw als kort verwarmd gebruiken zonder dat ze uiteenvallen zoals de meeste andere vruchten.

Gebruik in de keuken

Granaatappelpitjes worden veel gebruikt als garnering over salades, yoghurt of desserts, waar ze een frisse, licht zure tegenhanger vormen voor zoetere ingrediënten. Ze combineren goed met exotisch fruit zoals de lychee, met geitenkaas, walnoten of granaatappelsap in een dressing.

Het sap zelf wordt gedronken, verwerkt in marinades of ingekookt tot granaatappelmelasse, een zoetzure siroop die in de Perzische en Libanese keuken veel voorkomt.